symbole slowianskie znaczenie

autor: Karolina Milik

Symbole słowiańskie – poznaj ich znaczenie!

Człowiek od najdawniejszych czasów używał symboli do opisania świata i występujących w nim zjawisk. Służyły one do odstraszania, ostrzegania, ale też zachęcania czy przyciągania, na przykład dobrobytu, czy szczęścia.

Niektóre symbole są bardzo silnie zakorzenione we współczesnych kulturach, inne, bardziej tajemnicze powracają do nas po latach ukrycia lub niezrozumienia. Ciekawostką jest też fakt, że niektóre symbole powtarzają się w kulturach oddalonych od siebie o tysiące kilometrów. Najczęściej związane są one z kultem słońca i księżyca. 

Również Słowianie mieli bardzo rozwinięty świat symboli. Dla naszych przodków codzienność i wiara płynnie się ze sobą przeplatały, dlatego często symbole religijne służyły do dekoracji przedmiotów codziennego użytku, ubrań, biżuterii czy domów. 

Oto kilka najbardziej popularnych symboli związanych z kulturą Słowian.

RĘCE BOGA

Zacznę od odkrytego w 1936 roku w Białej koło Łodzi symbolu przedstawiającego krzyż, którego każde ramię zakończone jest pięcioramiennym grzebieniem. Symbol ten często przedstawiany jest z dodatkowymi swastykami umieszczonymi miedzy ramionami krzyża. (Do symbolu swastyki powrócę na końcu artykułu).

Aktualnie jest kilka teorii wyjaśniających znaczenie tego symbolu. Jedna z nich mówi, że jest on związany z bogiem Świętowitem, który przedstawiany jest jako bóstwo o czterech twarzach, zwróconych w cztery strony świata. Jest on przez niektórych uważany, za najwyższego boga słowiańskiego, opiekuna.  

Inna łączy grzebienie zakańczające krzyż z bogiem Perunem, gdyż przypominają one błyskawice. Natomiast swastyki mają symbolizować pierwiastek boski w naturze, czyli boga Swaroga

Większość jest jednak zgodna, że symbol ten przedstawia boga najwyższego i równowagę jaka powinna panować w naturze. Cztery ramiona symbolicznie ukazują cały świat i prawa, które nim rządzą, tak jak cztery strony świata, cztery pory roku, czy cztery żywioły. 

Współcześnie symbol ten jest używany przez Rodzimy Kościół Polski. 

LUNULA 

Nazwa lunula pochodzi od słowa – łuna, jak dawniej określało się księżyc wśród Słowian.

Jeden z popularniejszych współcześnie symboli, nawet jeśli jego znaczenie nie jest do końca znane osobom, które go noszą. Kształtem przypomina odwrócony sierp księżyca. Jest to symbol, który intuicyjnie przemawia do kobiet i właśnie przez nie jest najchętniej noszony. Od zawsze Księżyc przez swoją cykliczność był utożsamiany z energią kobiecą.

Jest to ciało niebieskie, które swoją jasnością i tajemniczością wyróżnia się na nocnym niebie, dlatego towarzyszy ludzkości już od wieków. Większość kultur wiąże księżyc właśnie z energią kobiecą, a to dlatego, że jego fazy przypominają kobiecy cykl menstruacyjny. Może właśnie dlatego kobiety intuicyjnie wybierają ozdoby i biżuterię z motywem księżyca.  

Jest to symbol płodności, cykliczności i kobiecości, ochrania przed złymi urokami i zapewnia przychylność bogów, szczególnie księżycowej bogini. Chętnie noszony przez panny jak i mężatki. Pomagał wzmocnić więzi małżeńskie, chronił też przed kobiecymi dolegliwościami. 

 

KOŁOWRÓT lub SŁOŃCE SWARGA, SWARZYCA

Symbol słońca, życia, urodzaju, szczęścia, pomyślności, dobrobytu. Ogólnie wszystkiego co pozytywne i dobre. Kojarzony jest z kultem słońca i bogiem Swarogiem. Jest to słowiańska wersja swastyki. Nawiązywał do nieskończoności, powtarzających się cykli. 

Istnieją dwie formy: częściej występująca, prawoskrętna – symbolizuje słońce i pozytywną energię i lewoskrętna, która nie jest aż tak popularna i kojarzona jest z nocą i magicznymi praktykami.

Umieszczany był na przedmiotach codziennego użytku i domach, aby chronić przed złem, niepowodzeniem czy urokami. 

ZNAK WELESA lub ROGATY TRÓJKĄT

Weles był bogiem zaświatów, magii, handlu, wędrowców, dobrobytu, wiedzy tajemnej. Do tego był też opiekun rogatego bydła, dlatego bywa nazywany bydlęcym bogiem. Stąd jego symbol przedstawia równoramienny trójkąt z „rogami”. Trójkąt jest związany z jasnością, wiedzą, a biorąc pod uwagę, że Weles był bogiem jasnowidzenia i magii, może to świadczyć, że jego symbol oznacza światłość, rozjaśnianie tego co niewiadome i co przyniesie przyszłość. 

Trójkąt Welesa uważany jest też za silny amulet. Jego noszenie chroniłi przed złem i złorzeczeniami, zapewnia dobrobyt, pomyślność i szczęście. Ochraniał również wędrowców i podróżnych. Jest używany współcześnie przez rodzimowierców.

 

SYMBOL PERUNA

Perun był jednym z ważniejszych bóstw słowiańskich. Był bogiem wojowników i piorunów. Dlatego uważano, że jego symbol chroni domostwa przed uderzeniami pioruna i złą pogodą. Do dziś jego uproszczoną wersję – sześcian z połączonymi rogami lub w formie prostej rozety występuje w ludowych dekoracjach na Podhalu. Górale często umieszczają płaskorzeźby z tym symbolem na domach, różnych budynkach, czy meblach.  

Wierzono też, że noszony ochrania przed wszelkim nieszczęściem. 

SYMBOL MOKOSZ 

Mokosz była naszą słowiańską Matką Ziemią. Władała naturą, uprawami i plonami. Była boginią płodności, seksualności i urodzaju. Reprezentowała cykl życia od narodzin do śmierci. Kojarzono ją też z tkactwem i przędzeniem. Dlatego właśnie jej symbol często występuje na wzorach haftowanych na strojach ludowych czy krajkach. 

Mokosz do dziś znana jest jako bogini deszczu, burzy z rzęsistymi opadami i w ogóle mokrej, dżdżystej pogody. Z racji, często występującej, wielozadaniowości bogów słowiańskiego panteonu, Makosza, jak zamiennie bywała nazywana, miała pod opieką nie tylko wodę. Odpowiedzialna była za komplet zagadnień związanych z żeńskim pierwiastkiem natury ludzkiej i sztandarowym jej przejawem, czyli seksualnością. [czytaj więcej o znaczeniu symbolu Mokosz tu: https://bogowieslowianscy.pl/mokosz/).

 

SWASTYKA

swastyka slowianska symbol znaczenie

Na koniec chciałabym jeszcze wspomnieć o Swastyce.

Większości swastyka na pewno kojarzy się z nazistami. Jednak symbol ten zanim został przejęty przez Hitlera, od tysięcy lat był znany w wielu kulturach Azji i Europy, w tym Hindusom, Buddystom, czy właśnie Słowianom. W naszej kulturze kojarzony był ze Swarogiem, bogiem słońca. Wszędzie był to symbol pozytywny, nawiązujący do nieskończoności, mocy tworzenia, wędrówki słońca. Miał przynosić szczęście i pomyślność. To wielka szkoda, że tak pozytywnie nacechowany symbol został w tak brutalny sposób zbezczeszczony.

Świat symboli jest piękny i tajemniczy. Często nasze pierwsze skojarzenie potrafi być mylne, albo właśnie przez historie całkowicie zniekształcone. Dlatego zanim ocenimy albo potępimy jakiś symbol warto poszukać głębiej i sprawdzić jego prawdziwe znaczenie.